Thuận tình ly hôn có tài sản chung là trường hợp cả hai vợ chồng cùng tự nguyện chấm dứt hôn nhân và thống nhất được cách giải quyết tài sản, con chung và nghĩa vụ liên quan. Việc chuẩn bị thỏa thuận rõ ràng ngay từ đầu giúp Tòa án có cơ sở xem xét, đồng thời hạn chế tranh chấp phát sinh sau khi ly hôn.
Điều kiện để Tòa án công nhận thuận tình ly hôn
Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án công nhận thuận tình ly hôn khi hai bên thực sự tự nguyện và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Nếu không thỏa thuận được, hoặc thỏa thuận không bảo đảm quyền lợi chính đáng, Tòa án sẽ giải quyết theo thủ tục tương ứng.
Vì vậy, “cùng đồng ý ly hôn” chưa phải là điều kiện duy nhất. Hai bên cần thống nhất đầy đủ các vấn đề quan trọng và trình bày chúng rõ ràng trong đơn yêu cầu.
Thuận tình ly hôn có bắt buộc phải chia tài sản không?
Vợ chồng có thể lựa chọn một trong các hướng sau:
- Đã tự thỏa thuận và yêu cầu Tòa án công nhận: cần mô tả rõ từng tài sản, người nhận tài sản, nghĩa vụ thanh toán phần chênh lệch và thời hạn thực hiện.
- Tự thỏa thuận nhưng không yêu cầu Tòa án giải quyết: trong đơn có thể ghi rõ hai bên tự thỏa thuận, không yêu cầu Tòa án xem xét.
- Chưa thống nhất được: nếu còn tranh chấp về tài sản, vụ việc có thể không còn được giải quyết như một yêu cầu thuận tình đơn giản.
Đối với nhà, đất, căn hộ chung cư, phương tiện hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, thỏa thuận cần đủ thông tin nhận diện và nên dự liệu thủ tục sang tên sau khi quyết định của Tòa án có hiệu lực.
Cách xác định tài sản chung và tài sản riêng
Tài sản chung thường bao gồm tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh và những tài sản khác được xác lập trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp pháp luật hoặc thỏa thuận hợp lệ xác định là tài sản riêng.
Tài sản riêng có thể gồm tài sản có trước hôn nhân; tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng; hoặc tài sản được chia riêng theo thỏa thuận hợp pháp. Người cho rằng một tài sản là tài sản riêng nên chuẩn bị chứng cứ như hợp đồng tặng cho, văn bản khai nhận di sản, chứng từ thanh toán hoặc giấy tờ nguồn gốc tài sản.
Thỏa thuận chia tài sản nên ghi những gì?
Một thỏa thuận dễ thực hiện nên thể hiện tối thiểu:
- Tên và đặc điểm của từng tài sản: số giấy chứng nhận, địa chỉ nhà đất, số căn hộ, biển số xe hoặc thông tin tài khoản.
- Giá trị tài sản do hai bên thống nhất hoặc căn cứ xác định giá trị.
- Người được nhận tài sản và người có trách nhiệm bàn giao giấy tờ.
- Khoản tiền chênh lệch phải thanh toán, phương thức và thời hạn thanh toán.
- Nghĩa vụ với ngân hàng hoặc người thứ ba nếu tài sản đang thế chấp, vay mua hoặc có đồng sở hữu.
- Thuế, phí và trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký sang tên.
Không nên chỉ ghi chung chung “tài sản hai bên tự thỏa thuận” nếu thực tế vẫn còn bất đồng. Cách ghi thiếu cụ thể có thể làm phát sinh một tranh chấp khác khi thi hành.
Hồ sơ yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn
Theo Điều 396 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, vợ chồng phải có đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con và chia tài sản khi ly hôn. Tùy từng trường hợp, hồ sơ thường cần:
- Đơn yêu cầu có chữ ký của hai vợ chồng.
- Bản chính giấy chứng nhận kết hôn; nếu bị mất cần xin trích lục theo quy định.
- Giấy tờ nhân thân, cư trú của vợ chồng.
- Giấy khai sinh của con chung.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, hợp đồng mua bán căn hộ, giấy đăng ký xe và chứng từ về tài sản khác.
- Hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp hoặc tài liệu về nghĩa vụ chung nếu có.
Tòa án có thể yêu cầu bổ sung tài liệu phù hợp với tình tiết cụ thể của vụ việc.
Trình tự giải quyết cơ bản
- Hai vợ chồng hoàn thiện đơn và hồ sơ, nộp tại Tòa án có thẩm quyền.
- Tòa án xem xét đơn, yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung nếu hồ sơ chưa đầy đủ.
- Sau khi thụ lý, Tòa án tiến hành các thủ tục theo Bộ luật Tố tụng dân sự, bao gồm việc xem xét sự tự nguyện và thỏa thuận của hai bên.
- Nếu hòa giải đoàn tụ không thành và các điều kiện công nhận đã đầy đủ, Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự.
Lưu ý khi tài sản chung là nhà đất hoặc căn hộ chung cư
Nhà đất và chung cư thường có giá trị lớn, giấy tờ phức tạp và có thể đang thế chấp. Trước khi ký thỏa thuận, nên kiểm tra người đứng tên, tình trạng pháp lý, dư nợ, hạn chế chuyển nhượng và quyền lợi của người thứ ba. Nếu tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ đứng tên một người, không nên mặc nhiên coi đó là tài sản riêng.
Trường hợp căn hộ chưa được cấp giấy chứng nhận, thỏa thuận cần ghi rõ hợp đồng mua bán, tiến độ thanh toán, nghĩa vụ với chủ đầu tư và người tiếp tục thực hiện hợp đồng.
Câu hỏi thường gặp
Có thể thuận tình ly hôn nhưng để tài sản giải quyết sau không?
Hai bên có thể không yêu cầu Tòa án giải quyết tài sản trong cùng hồ sơ nếu đã thống nhất lựa chọn đó. Tuy nhiên, nên đánh giá nguy cơ tranh chấp và bảo quản đầy đủ chứng cứ về nguồn gốc tài sản.
Tài sản đứng tên một người có chắc chắn là tài sản riêng?
Không. Việc xác định còn phụ thuộc vào thời điểm hình thành, nguồn tiền, thỏa thuận của vợ chồng và chứng cứ liên quan.
Có khoản vay mua nhà thì thỏa thuận thế nào?
Hai bên cần xác định dư nợ, người tiếp tục trả nợ và trách nhiệm phối hợp với ngân hàng. Thỏa thuận giữa vợ chồng không đương nhiên làm thay đổi quyền của ngân hàng nếu ngân hàng không tham gia hoặc không chấp thuận theo quy định.
Khi nào nên tham vấn luật sư?
Nên tham vấn luật sư khi có nhà đất, chung cư đang thế chấp, tài sản liên quan đến doanh nghiệp, tài sản đứng tên người thân, khoản nợ lớn hoặc dấu hiệu che giấu tài sản. Luật sư có thể hỗ trợ rà soát chứng cứ, dự thảo thỏa thuận và hạn chế rủi ro khi sang tên, thi hành quyết định.
Tham khảo thêm dịch vụ luật sư hôn nhân gia đình và bài viết tư vấn phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn.
Nội dung trên mang tính tham khảo chung. Hồ sơ thực tế có thể cần đánh giá riêng theo nguồn gốc tài sản, thỏa thuận và nghĩa vụ với người thứ ba.